Shifra e Fakte mbi Interpretimin
30 Janar, 2009
Interpretimi konsekutiv ndodh kur interpreti flet pasi folesi ka mbaruar se foluri nje fraze, fjali, paragraf apo te tere ligjeraten e tij.
Gjate interpretimit simultan interpreti flet njekohesisht me folesin, dhe per kete arsye nuk ka nevoje qe te mbaje shenime te zgjeruara apo te mbaje mend te gjithe fjalimin.
Interpretimi simultan me peshperitje eshte ajo menyre te interpretuari ne te cilen interpreti qendron prane nje deri tre degjuesve dhe interpreton duke u peshperitur atyre ne vesh.
Ne interpretimin konsekutiv per komunitetin, interpreti qendron ne krah te folesit, dhe interpreton shprehje me shprehje.
Ne interpretimin konsekutiv per konferenca interpreti pret derisa folesi te kete mbaruar dhe interpreton krejt fjalimin.
Interpretimi qe kryhet ne mjedise spitalore quhet interpretim mjekesor.
Interpretimi qe kryhet ne salla gjyqi quhet interpretim gjyqesor.
Interpretimi per konferenca eshte dy llojesh: simultan, ne te cilin kerkohet perdorimi i kufjeve, dhe konsekutiv, ne te cilin kerkohet perdorimi i shenimeve.
Ne parim, gjuha e pare per interpretin eshte gjuha e nenes-domethene gjuha ne te cilen ka marre arsimimin dhe ne te cilen ndihet plotesisht i lirshem.
Gjuha e dyte eshte nje gjuhe e huaj per interpretin, por te cilen ai e njeh ne menyre te shkelqyer dhe ne te cilen ndihet plotesisht i afte te perktheje nga gjuhe te tjera.
Cdo fjale apo tingull qe perdoret atehere kur nuk ke cfare thua dhe deshiron te fitosh kohe duke mbushur hapesiren qe ngelet bosh quhet shprehje parazite.
Nje interpret qe operon ne konsekutiv, pasi e degjon nje ligjerate, e jep ate ne nje gjuhe tjeter. Kjo do te thote qe ai duhet te jete i shkathet me kujtesen afatshkurter.
Tre proceset kryesore qe ndodhin gjate interpretimit jane: degjimi, analiza, riformulimi.
Ishte merita e njerit prej themeluesve kryesore te gjuhesise historike krahasuese, dijetarit te njohur gjerman Franz Bopp, qe vertetoi me metoda shkencore perkatesine e gjuhes shqipe ne nje nga familjet me te medha gjuhesore.
Gjuha shqipe ben pjese ne familjen e gjuheve indoeuropiane, ku futen gjuhet indoiranike, greqishtja, gjuhet romane, gjuhet sllave, gjuhet gjermane, etj.
Ne gjuhen e perditshme shqipe, ne perdorim termin perkthim si per perkthimin me shkrim, ashtu edhe per perkthimin me goje.
Ne zhargonin profesional, me fjalen interpretim i referohemi perkthimit me goje.
Ne zhargonin profesional, me fjalen perkthim i referohemi perkthimit me shkrim.
Termi lingua franka nenkupton nje gjuhe qe njihet nga te gjithe ne nje zone te caktuar ose ne mbare rruzullin.
Interpretimi qe perdorej ne konferencat e para nderkombetare ishte konsekutiv.
Kurioziteti intelektual eshte ai virtyt qe te shtyn te hulumtosh ne zona qe jane jashte fushes se studimit tend dhe ne momente qe jane jashte oreve te detyrueshme te nje dite pune.
Kur perandori Karakalla beri nje marreveshje te paligjshme me kreret e disa fiseve te pushtuara, te vetmit deshmitare okulare te bisedimeve te fshehta ishin interpretet, te cilet ne fund u ekzekutuan.
Ne shekullin e shtatembedhjete, ishte nje interpret europian i cili e zhvilloi ne menyre te konsiderueshme karrieren e tij, i cili quhej Kostantin Faulkon.
Shprehja interpretet e rendomte eshte perdorur nga autori romak Jul Cezari ne vepren e tij De Bello Gallico.
I pari qe formuloi thenien a lashte Askush nuk perkthen fjale per fjale, pervec nje perkthyesi te pamend ishte Ciceroni.
Greket e lashte dhe romaket kishin nevoje te madhe per interpretet per shkak se e konsideronin ulje te krenarise se tyre te mesuarit e gjuhes se popujve mbi te cilet sundonin.
Shkrimtari romak Valerius Maximus e perserit disa here ne librin e tij Factorum ac dictorum memorabilium libri IX faktin qe qeveritaret romake i mbanin interpretet prane vetes edhe atehere kur nuk ishte nevoja me qellim qe te theksonin akoma me shume madheshtine e Romes.
Ne Gjyqin e Nurembergut, amerikanet ia besuan detyren e zhvillimit te teknologjise per interpretimin simultan Kolonelit Leon Dostert, i cili kishte sherbyer si interpret i Presidentit Aizenhauer.
Andrea Kaminker, i cili ishte po ashtu interpret, kishte ndertuar nje sistem pajisjesh per interpretim simultan ne rrjetin kombetar te radios franceze dhe e kishte perdorur ate per te interpretuar fjalimin e pare madhor te Hitlerit.
Ekzistojne disa lloje kufjesh qe mund te perdoren ne interpretim: ato qe quhen headphones, te pajisura me me shume sfungjer mbrojtes dhe me permasa sa te mbulojne krejt veshin; ato qe quhen headset, te cilat jane te pajisura me nje mikrofon te trupezuar, dhe ato qe quhen earbuds, te cilat kane madhesine e nje kopse dhe vendosen brenda ne vesh.
Shprehjet qe perdoren per te paralajmeruar se me pas do te jepet nje koncept te rendesishem, nje ilustrim, nje perfundim, nje sugjerim apo paraqitje e nje liste elementesh i kemi quajtur shprehje sinjalizuese.
Tre zonat ne te cilat institutet per pergatitjen dhe specializimin e interpreteve jane perqendruar me shume jane: Interpretimi mjekesor, Interpretimi gjyqesor, Interpretimi per konferenca.
Statusi profesional i nje interpreti per konference mund te jete: i vetepunesuar ose i quajtur ndryshe i pavarur, i nepunesuar nga nje organizate kombetare apo nderkombetare.
Midis institucioneve nderkombetare ai qe puneson numrin me te madh te interpreteve ne gjithe boten eshte Komisioni Europian.
Gjuha e nenes ose nje gjuhe tjeter barazvlerese me gjuhen e nenes ne te cilen interpreti perkthen nga te gjitha gjuhet e tjera quhet gjuhe e pare.
Gjuha e huaj per interpretin, te cilen ai e njeh ne menyre te shkelqyer dhe ne te cilen ndihet plotesisht i afte te perktheje nga gjuhe te tjera quhet gjuhe e dyte.
Cdo fjale ose shprehje qe perdoret kur nuk ke cfare thua quhet shprehje parazite.
Cdo veprim apo zakon qe kryhet kur nuk ke cfare ben quhet shprehi parazite.
Ajo teknike gjuhesore, e cila perbehet nga te shprehurit te nje ideje ne nje menyre tjeter te ndryshme nga ajo e origjinalit, por duke ruajtur te gjithe ngarkesen kuptimore te mendimit quhet riformulim ose perifrazim.
Ajo teknike gjuhesore, e cila perbehet nga transportimi i nje ideje nga nje fushe ne nje tjeter, nga nje zhaner ne nje tjeter dhe nga nje zhargon ne nje tjeter quhet metafrazim.
Ajo teknike gjuhesore, e cila perbehet nga te dhenit me me pak fjale te kuptimit te nje fjalie apo te nje paragrafi te gjate quhet permbledhje.
Ajo teknike gjuhesore, e cila perbehet nga te shprehurit te nje mendimi te nderlikuar ne nje menyre qe eshte me e lehte per t’u kuptuar, pa e cenuar kuptimin e tij quhet thjeshtezim.
Midis institucioneve nderkombetare ai qe puneson numrin me te madh te interpreteve ne gjithe boten eshte Komisioni Europian.
Gjuha e huaj per interpretin, te cilen ai e njeh ne menyre te shkelqyer dhe ne te cilen ndihet plotesisht i afte te perktheje nga gjuhe te tjera quhet gjuhe e dyte.
Ajo teknike gjuhesore, e cila perbehet nga te shprehurit te nje ideje ne nje menyre tjeter te ndryshme nga ajo e origjinalit, por duke ruajtur te gjithe ngarkesen kuptimore te mendimit quhet riformulim ose perifrazim.
I pari qe formuloi thenien a lashte Askush nuk perkthen fjale per fjale, pervec nje perkthyesi te pamend ishte Ciceroni.
Gjuha e nenes ose nje gjuhe tjeter barazvlerese me gjuhen e nenes ne te cilen interpreti perkthen nga te gjitha gjuhet e tjera quhet gjuhe e pare.
Ajo teknike gjuhesore, e cila perbehet nga te shprehurit te nje mendimi te nderlikuar ne nje menyre qe eshte me e lehte per t’u kuptuar, pa e cenuar kuptimin e tij quhet thjeshtezim.
Ajo teknike gjuhesore, e cila perbehet nga transportimi i nje ideje nga nje fushe ne nje tjeter, nga nje zhaner ne nje tjeter dhe nga nje zhargon ne nje tjeter quhet metafrazim.
Shprehjet qe perdoren per te paralajmeruar se me pas do te jepet nje koncept te rendesishem, nje ilustrim, nje perfundim, nje sugjerim apo paraqitje e nje liste elementesh i kemi quajtur shprehje sinjalizuese.
Perkthimi eshte art, sepse kerkon talent prej shkrimtari per te rindertuar ligjeraten ne gjuhen e perkthyer ne menyre qe lexuesit t’i percillet i gjithe efekti i synuar prej autorit apo folesit.
Perkthimi eshte mjeshteri, sepse kerkon shkathtesi te vecanta per te sheshuar veshtiresite dhe per te zgjidhur kleckat qe dalin gjate perpjekjes per t’i dhene forme nje substance ekzistuese ne nje gjuhe tjeter.
Te interpretosh nje ligjerate do te thote te transferosh permbajtjen e saj kuptimore, ngjyrimin emocional dhe ngarkesen estetike qe ajo mbart nga gjuha origjinale ne gjuhen e perkthyer.
Shpeshhere kuptimi nuk shprehet hapur; ai eshte retorik, ose vetekuptohet, sic thuhet ndryshe, per shkak se ekzistojne te dhena ne kulturen e popullit qe flet ate gjuhe te cilat e bejne shpjegimin te panevojshem.
Kuptimi i ligjerates mund te gjendet gjithashtu jo vetem ne kuptimin e drejtperdrejte te fjaleve, te quajtura ndryshe denotacione, por edhe ne kuptimin jo-te-drejtperdrejte te tyre, te quajtura ndryshe konotacione.
Lingua franka ne kuptimin e saj etimologjik do te thote gjuha e frankeve.
Fjala franke ishte ajo me te cilen arabet u referoheshin europianeve ne pergjithesi.
Gjate Perandorise Romake si lingua franka perdorej greqishtja ne lindje dhe latinishtja ne perendim.
Rreth shekullit te shtatembedhjete, frengjishtja u be lingua franka e diplomacise dhe e tregtise.
Gjermanishtja sherbeu si lingua franka ne disa pjese te Europes gjate shekullit te 19-te dhe te 20-te, sidomos ne ekonomi dhe ne shkence, kryesisht ne fizike.
Teknika per interpretim simultan u zhvillua pothuajse ne te njejten kohe si ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes, po ashtu dhe ne Bashkimin Sovjetik.
Teknologjia per interpretim simultan u be e domosdoshme ne gjyqin e Nurembergut per krimet e luftes, procedurat e te cilit u zhvilluan ne anglisht, frengjisht, rusisht dhe gjermanisht.
Midis perkthimit dhe interpretimit, me i vjeter si aktivitet eshte interpretimi.
Midis perkthimit dhe interpretimit, me e vjeter si fushe studimi eshte perkthimi.
NE BAZE TE AUDIENCES, dallojme dy forma interpretimi: -Interpretim per konferenca; -Interpretim per komunitetin.
NE BAZE TE MENYRES SE PERDORUR, dallojme keto lloje interpretimi: 1- Interpretim konsekutiv; 2- Interpretim simultan.
Ne pjesen me derrmuese te rasteve menyra me e perdorur neper konferenca eshte simultane me kufje dhe per kete arsye shume veta, kur flasin per interpretim per konferenca, e perfytyrojne interpretin ne kabine.
Interpretimi per komunitetin shume shpesh nuk behet vetem ne nje drejtim, por ne dy drejtime, per shembull nga shqipja ne anglisht dhe nga anglishtja ne shqip. Ne raste te tilla interpretimi per komunitetin merr nje forme qe quhet interpretim bilateral.
Interpretimi per komunitetin, ose i quajtur ndryshe interpretim i improvizuar, ose edhe ad hoc, qe i perkthyer nga latinishtja do te thote i momentit, zhvillohet ne te gjitha rastet e tjera ku konteksti nuk eshte nje konference.
Ne Konferencen e Parisit, pas Luftes se Pare Boterore, delegatet kerkuan te drejten te flisnin edhe gjuhe te tjera, duke aktivizuar keshtu sherbimin e interpretimit konsekutiv.
Lingua franka e marinareve humbi per arsye se nuk ekzistoi kurre ne forme te shkruar.
Perkthimi eshte shkence, sepse kerkon njohuri te plota te struktures dhe funksionimit te te dyja gjuheve qe perfshihen.
Interpretimi si aktivitet ka ekzistuar qe ne lashtesi.
Disa nga pjeset kryesore qe permban pulti i komandimit ne kabinen e interpretit jane keto: butonin e pauzes, i cili lejon te nderpritet transmetimi i zerit tek degjuesi; butoni per kontrollin e volumit te zerit te folesit ne kufjet e interpretet; butonat e ekualizatorit per kontrollin e tonit te zerit te folesit; butoni rele, i cili ne rast se eshte ndezur e lejon interpretin te degjoje interpretimin nga nje kabine tjeter.
Gjate nje dite pune prej gjashte oresh sasia e materialit qe interpreti proceson eshte baraz me 65 faqe te printuara.
Interpretimi nuk ishte profesion mjaft i lakmueshem ne Romen e lashte.
Te interpretosh nje ligjerate nuk do te thote ta perkthesh ate fjale per fjale.
Kerkesat e Parlamentit Europian per kandidatet qe aplikojne per te punuar si interprete jane kater gjuhe te detyrueshme dhe nje gjuhe e peste e preferueshme.
Kuptimi i shume prej shprehjeve te nje gjuhe nuk konsiston thjesht ne bashkesine e kuptimeve te seciles fjale, por edhe ne njohurine kulturore qe qendron pas saj.
Interpretimi si profesion pak kohe ka qe ekziston.
Ndermjet shkollave te interpretimit ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes, Graduate School of Translation and Interpretation, Monterey Institute of International Studies ne Monterey, California, eshte i vetmi institut pasuniversitar qe ofron titullin e Masterit ne degen e interpretimit per konferenca.
Kuptimi i ligjerates nuk ndodhet thjesht tek domethenia e seciles fjale.
Ne interpretimin simultan degjuesit i mberrin perkthimi ne menyre te njekohesishme me ligjeraten e folesit.
Nje interpretim i mire do te reflektonte ne shkallen me te larte te mundur konotacionet, ngjyrimet retorike, rendin e fjaleve ne fjali, si dhe stilin emotiv te origjinalit.
Organizata e Kombeve te Bashkuara, Departamenti i Shtetit dhe Bashkimi Europian marrin pjese cdo vit ne provimet e diplomimit te Shkolles Pasuniversitare te Perkthimit dhe Interpretimit ne Monterey, Graduate School of Translation and Interpretation, Monterey Institute of International Studies ne Monterey, California, me qellim qe te perzgjedhin te diplomuarit dhe t’u ofrojne vende pune per te plotesuar nevojat e tyre per profesioniste te nivelit te larte.
Ne Konferencen e Parisit, pas Luftes se Pare Boterore, delegatet kerkuan te drejten te flisnin edhe gjuhe te tjera, duke aktivizuar keshtu sherbimin e interpretimit konsekutiv.
Lingua franka e marinareve humbi per arsye se nuk ekzistoi kurre ne forme te shkruar.
Te interpretosh nje ligjerate do te thote te transferosh permbajtjen e saj nga gjuha origjinale ne gjuhen e perkthyer duke perdorur burimet e duhura leksikore, sintaktike dhe stilistike.
Ne pjesen me derrmuese te rasteve menyra me e perdorur neper konferenca eshte simultane me kufje dhe per kete arsye shume veta, kur flasin per interpretim per konferenca, e perfytyrojne interpretin ne kabine.
Midis perkthimit dhe interpretimit, me i vjeter si aktivitet eshte interpretimi.
Gjate Perandorise Romake si lingua franka perdorej greqishtja ne lindje dhe latinishtja ne perendim.
Kuptimi i ligjerates mund te gjendet gjithashtu jo vetem ne kuptimin e drejtperdrejte te fjaleve, te quajtura ndryshe denotacione, por edhe ne kuptimin jo-te-drejtperdrejte te tyre, te quajtura ndryshe konotacione.
Interpretimi per komunitetin shume shpesh nuk behet vetem ne nje drejtim, por ne dy drejtime, per shembull nga shqipja ne anglisht dhe nga anglishtja ne shqip. Ne raste te tilla interpretimi per komunitetin merr nje forme qe quhet interpretim bilateral.
Teknika per interpretim simultan u zhvillua pothuajse ne te njejten kohe si ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes, po ashtu dhe ne Bashkimin Sovjetik.
Perkthimi eshte art, sepse kerkon talent prej shkrimtari per te rindertuar ligjeraten ne gjuhen e perkthyer ne menyre qe lexuesit t’i percillet i gjithe efekti i synuar prej autorit apo folesit.
Shpeshhere kuptimi nuk shprehet hapur; ai eshte retorik, ose vetekuptohet, sic thuhet ndryshe, per shkak se ekzistojne te dhena ne kulturen e popullit qe flet ate gjuhe te cilat e bejne shpjegimin te panevojshem.
Midis perkthimit dhe interpretimit, me e vjeter si fushe studimi eshte perkthimi.
Rreth shekullit te shtatembedhjete, frengjishtja u be lingua franka e diplomacise dhe e tregtise.
Teknologjia per interpretim simultan u be e domosdoshme ne gjyqin e Nurembergut per krimet e luftes, procedurat e te cilit u zhvilluan ne anglisht, frengjisht, rusisht dhe gjermanisht.
Interpretimi per komunitetin, ose i quajtur ndryshe interpretim i improvizuar, ose edhe ad hoc, qe i perkthyer nga latinishtja do te thote i momentit, zhvillohet ne te gjitha rastet e tjera ku konteksti nuk eshte nje konference.
Gjermanishtja sherbeu si lingua franka ne disa pjese te Europes gjate shekullit te 19-te dhe te 20-te, sidomos ne ekonomi dhe ne shkence, kryesisht ne fizike.
Perkthimi eshte mjeshteri, sepse kerkon shkathtesi te vecanta per te sheshuar veshtiresite dhe per te zgjidhur kleckat qe dalin gjate perpjekjes per t’i dhene forme nje substance ekzistuese ne nje gjuhe tjeter.
Gjuha e huaj per interpretin, te cilen ai e njeh ne menyre te shkelqyer dhe ne te cilen ndihet plotesisht i afte te perktheje nga gjuhe te tjera quhet gjuhe e dyte.
Andrea Kaminker, i cili ishte po ashtu interpret, kishte ndertuar nje sistem pajisjesh per interpretim simultan ne rrjetin kombetar te radios franceze dhe e kishte perdorur ate per te interpretuar fjalimin e pare madhor te Hitlerit.
Shkrimtari romak Valerius Maximus e perserit disa here ne librin e tij Factorum ac dictorum memorabilium libri IX faktin qe qeveritaret romake i mbanin interpretet prane vetes edhe atehere kur nuk ishte nevoja me qellim qe te theksonin akoma me shume madheshtine e Romes.
Ne shekullin e shtatembedhjete, ishte nje interpret europian i cili e zhvilloi ne menyre te konsiderueshme karrieren e tij, i cili quhej Kostantin Faulkon.
Ajo teknike gjuhesore, e cila perbehet nga transportimi i nje ideje nga nje fushe ne nje tjeter, nga nje zhaner ne nje tjeter dhe nga nje zhargon ne nje tjeter quhet metafrazim.
Cdo fjale ose shprehje qe perdoret kur nuk ke cfare thua quhet shprehje parazite.
Cdo veprim apo zakon qe kryhet kur nuk ke cfare ben quhet shprehi parazite.
Karakteri indoeuropian i shqipes, si dhe perkatesia e saj ne familjen gjuhesore indoeuropiane u arrit te percaktohej e te vertetohej qe nga mesi i shekullit te nentembedhjete, ne saje te studimeve te gjuhesise historike krahasuese.
Franz Bopp i kushtoi ketij problemi nje veper te vecante me titull Ueber das Albanesische in scinen verwandtschaftlichen Bezichungen, botuar ne vitin 1854.
Lingua franca ishte nje gjuhe e perdorur qe nga shekulli i katermbedhjete ose ndoshta edhe me heret nga marinaret qe lundronin ne detet e Mesdheut.
Nje sistem pajisjesh per interpretim simultan u perdor ne rrjetin kombetar te radios franceze per te interpretuar fjalimin e pare madhor te Hitlerit ne vitin 1934.
Ne vitin 1947 Organizata e Kombeve te Bashkuara miratoi Rezoluten 152, duke e vendosur interpretimin simultan si nje nga sherbimet e saj te perhershme.
Bashkimi Europian ka 11 gjuhe zyrtare ekzistuese dhe 9 gjuhe zyrtare te shtuara kohet e fundit.
Ne vitin 1940 u themelua Shkolla e Interpretimit te Universitetit te Gjeneves.
Ne vitin 1943 u themelua Shkolla e Interpretimit te Vienes.
Me 1949 u themelua Departamenti i Perkthimit dhe Interpretimit ne universitetin e Xhorxhtaunit (Georgetown University) ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes.
Ne vitin 1952, Zhan Herbert (Jean Herbert) shkroi librin me titull Manual de l’Interprete.
Ne vitin 1986, Zhan-Fransua Rozan (Jean-Francois Rozan) shkroi librin me titull La prise de notes en Consecutive.
AIIC, Shoqata Nderkombetare e Interpretve per Konferenca, u themelua ne vitin 1953 dhe u be mbrojtese e te drejtave te interpretve dhe e kushteve te mira te punes per anetaret e saj.
Ne vitin 1957 dy shkolla interpretimi u themeluan ne Paris, i pari me titull Institut Superieur d’Interpretation et de Traducteurs (ISIT) dhe École Superieure d’Interpretes et de Traducteurs (ESIT).
Ne vitin 1965 u hapen shkollat ne Westminster dhe Zyrih.
Ne vitin 1968 u themelua Shkolla Pasuniversitare e Perkthimit dhe Interpretimit ne Monterey (Monterey Graduate School of Translation and Interpretation).
Bashkimi Europian ka 11 gjuhe zyrtare ekzistuese dhe 9 gjuhe zyrtare te shtuara kohet e fundit.
Ne vitin 1947 Organizata e Kombeve te Bashkuara miratoi Rezoluten 152, duke e vendosur interpretimin simultan si nje nga sherbimet e saj te perhershme.
Ne vitin 1943 u themelua Shkolla e Interpretimit te Vienes.
Ne vitin 1968 u themelua Shkolla Pasuniversitare e Perkthimit dhe Interpretimit ne Monterey (Monterey Graduate School of Translation and Interpretation).
AIIC, Shoqata Nderkombetare e Interpreteve per Konferenca, u themelua ne vitin 1953 dhe u be mbrojtese e te drejtave te interpretve dhe e kushteve te mira te punes per anetaret e saj.
Nje sistem pajisjesh per interpretim simultan u perdor ne rrjetin kombetar te radios franceze per te interpretuar fjalimin e pare madhor te Hitlerit ne vitin 1934.
Me 1949 u themelua Departamenti i Perkthimit dhe Interpretimit ne universitetin e Xhorxhtaunit (Georgetown University) ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes.
Ne vitin 1952, Zhan Herbert (Jean Herbert) shkroi librin me titull Manual de l’Interprete.
Lingua franca ishte nje gjuhe e perdorur qe nga shekulli i katermbedhjete ose ndoshta edhe me heret nga marinaret qe lundronin ne detet e Mesdheut.
Franz Bopp i kushtoi ketij problemi nje veper te vecante me titull Ueber das Albanesische in scinen verwandtschaftlichen Bezichungen, botuar ne vitin 1854.
Ne vitin 1940 u themelua Shkolla e Interpretimit te Universitetit te Gjeneves.
Metoda ne te cilen shtetet anetare vendosin vete per intensitetin e inkuadrimit te tyre ne procesin e integrimit ne BE quhet integrim i shkallezuar.
Organizata per Sigurine dhe Bashkepunimin Evropian quhet shkurt OSBE.
Komisioni i te Derguarve te Perhershem te qeverive kombetare ne BE, Comité des Représentants Permanents, njihet shkurt me emrin COREPER.
Termi qe synon te dokumentoje se Bashkesia Evropiane nuk eshte demokratike sa duhet dhe se si rezultat i menyres se saj te komplikuar te funksionimit nuk eshte e afert me qytetaret eshte deficit i demokracise.
Ne zhargonin e BE-se shtetet joanetare ne Bashkimin Evropian quhen shtete te treta.
Te ardhurat e natyres fiskale qe Bashkimi Evropian ka ne dispozicion per mbulimin e shpenzimeve quhen mjete vetjake.
Ai fond i vecante i BE-se qe sherben per nxitjen e ndermarrjeve te vogla dhe atyre te mesme quhet Fondi Evropian i Investimeve (FEI).
Ai fond i vecante i BE-se qe i sherben nxitjes se masave per kualifikim shkollor dhe rikualifikim quhet Fondi Social Evropian (FSE).
Zyra Policore Evropiane njihet ndryshe me emrin Europol.
Termi integrim nenkupton zhvillimin dhe bashkimin e disa pjeseve ne nje te vetme.
Shkurtimi FMN do te thote Fondi Monetar Nderkombetar.
Subvencionet jane perkrahje financiare pa kthim te shtetit per ndermarrjet private.
Urdheresa perben formen me te larte te vendosjes se perbashket te ligjeve ne BE.
Me shkurtimin KE nenkuptojme Keshillin Europian.
Bashkeveprimi i tri organeve kryesore te Bashkesise Evropiane (Keshillit, Komisionit, Parlamentit) gjate marrjes se vendimeve quhet procedure e vendimmarrjes, konsultimit, degjimit.
Ajo mundesi qe i jepet nje vendi, i cili nuk deshiron te perfshihet ne nje fushe te caktuar te bashkepunimit te Bashkesise Europiane njihet me termin opting out ose mospjesemarrja.
Acquis communautaire do te thote ne shqip prona e perbashket e komunitetit.
Ai person, i cili eshte ka detyren te pranoje nga secili qytetar i BE-se ankesat rreth shkeljes se ligjit gjate ushtrimit te detyres se organeve apo institucioneve te Bashkesise Europiane quhet Avokati i popullit ose Ombudspersoni.
Aleanca Atlantike, Pakti i Atlantikut Verior ndryshe quhet me termin e formuar nga inicialet e tij: NATO.
Ai koncept qe nenkupton zonen ekonomike pa kufij te brendshem, ku jane realizuar kater lirite themelore-transporti i lire i mallrave, personave, sherbimeve dhe kapitalit-quhet tregu i brendshem.
Ai fond i vecante i BE-se qe sherben per nxitjen e ndermarrjeve te vogla dhe atyre te mesme quhet Fondi Evropian i Investimeve (FEI).
Me shkurtimin KE nenkuptojme Keshillin Europian.
Ai koncept qe nenkupton zonen ekonomike pa kufij te brendshem, ku jane realizuar kater lirite themelore-transporti i lire i mallrave, personave, sherbimeve dhe kapitalit-quhet tregu i brendshem.
Ai fond i vecante i BE-se qe i sherben nxitjes se masave per kualifikim shkollor dhe rikualifikim quhet Fondi Social Evropian (FSE).
Termi integrim nenkupton zhvillimin dhe bashkimin e disa pjeseve ne nje te vetme.
Metoda ne te cilen shtetet anetare vendosin vete per intensitetin e inkuadrimit te tyre ne procesin e integrimit ne BE quhet integrim i shkallezuar.
Shkurtimi FMN do te thote Fondi Monetar Nderkombetar.
Bashkeveprimi i tri organeve kryesore te Bashkesise Evropiane (Keshillit, Komisionit, Parlamentit) gjate marrjes se vendimeve quhet procedure e vendimmarrjes, konsultimit, degjimit.
Urdheresa perben formen me te larte te vendosjes se perbashket te ligjeve.
Subvencionet jane perkrahje financiare pa kthim te shtetit per ndermarrjet private.
Aleanca Atlantike, Pakti i Atlantikut Verior ndryshe quhet me termin e formuar nga inicialet e tij: NATO.
Ai person, i cili eshte ka detyren te pranoje nga secili qytetar i BE-se ankesat rreth shkeljes se ligjit gjate ushtrimit te detyres se organeve apo institucioneve te Bashkesise
Europiane quhet Avokati i popullit ose Ombudspersoni.
Organizata per Sigurine dhe Bashkepunimin Evropian quhet shkurt OSBE.
Termi qe synon te dokumentoje se Bashkesia Evropiane nuk eshte demokratike sa duhet dhe se si rezultat i menyres se saj te komplikuar te funksionimit nuk eshte e afert me qytetaret eshte deficit i demokracise.
Te ardhurat e natyres fiskale qe Bashkimi Evropian ka ne dispozicion per mbulimin e shpenzimeve quhen mjete vetjake.
Ne zhargonin e BE-se shtetet joanetare ne Bashkimin Evropian quhen shtete te treta.
Zyra Policore Evropiane njihet ndryshe me emrin Europol.
Shqiperia nuk eshte vend i botes se trete.
Shqiperia ben pjese ne shtetet e treta, pasi ende nuk eshte pjese e Bashkimit Europian.
Shqiperia eshte pjese e vendeve te quajtura ne zhvillim.
Bibliografi
Prifti, E. Bazat e Interpretimit. Botimet Europrint, Vlore.